Artykuły wyróżnione

Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).

Sosny stanowią istotne źródło drewna, żywicy, olejków eterycznych, a także jadalnych nasion. Na przestrzeni wieków dostarczały ludziom produktów ważnych w ich codziennym życiu, przez co w naturalny sposób wpisały się w folklor, kulturę i sztukę wielu społeczeństw. Wizerunki sosen były używane także jako symbole religijne i polityczne.

Ilustracja na medal

Pory roku

Obecnie przypada okres fenologicznej zimy. Średnia temperatura dobowa spada poniżej 0°C. Niektóre zwierzęta zapadły w sen zimowy. Część pozostałych zmieniła miejsce bytowania. Trwa przerwa w wegetacji wywołana suszą fizjologiczną. Liście wielu drzew opadły. W tej temperaturze tempo fotosyntezy spada, ale w niezamarzniętych zbiornikach wodnych glony wykorzystują zwiększoną ilość biogenów po jesiennej cyrkulacji i zmniejszoną aktywność zooplanktonu, więc może nawet dojść do podlodowych zakwitów. Jednak bez dostępu do powietrza atmosferycznego w jeziorach o dużej ilości materii organicznej, o tafli lodu przykrytej śniegiem, może dojść do przyduchy. Obecne warunki sprzyjają organizmom kriofilnym.

Sylwetka badacza

Alexander von Humboldt (14 września 1769 – 6 maja 1859) - niemiecki przyrodnik i podróżnik; młodszy brat pruskiego ministra i językoznawcy Wilhelma Humboldta.

Zajmował się mniejszymi jednostkami fizycznogeograficznymi Ziemi. Opisał szczegółowo stepy, pustynie i lasy równikowe. Wg Humboldta celem fizycznogeograficznego opisu Ziemi powinno być poznanie jedności w mnogości, badanie ogólnych praw i wewnętrznego ich związku między zjawiskami tellurystycznymi; wprowadził pojęcia strefowości i piętrowości klimatycznej.

Kącik zoologiczny

Żubr (Bison bonasus) - ssak łożyskowy z rodziny krętorogich, rzędu parzystokopytnych. Aktualnie populacja żubrów na świecie liczy ok. 3400 osobników, z czego 630 żyje w Polsce na terenie Puszczy Białowieskiej, Puszczy Boreckiej, Puszczy Pilskiej, Puszczy Knyszyńskiej oraz w Bieszczadach.

• żubr nizinny (Bison bonasus bonasus) - przed I wojną światową zamieszkiwał w stanie dzikim jedynie Puszczę Białowieską. W wyniku działań wojennych i kłusownictwa do 1918 nie dotrwał żaden osobnik tej populacji. Odtworzono ją dzięki osobnikom trzymanym w niewoli.
• żubr kaukaski (górski) (Bison bonasus caucasicus) - mniejszy od żubra nizinnego. Zamieszkiwał niegdyś Kaukaz. Ostatni osobnik padł w 1925. Obecnie trwają prace nad odtworzeniem podgatunku na podstawie żyjących mieszańców z żubrem nizinnym. Do podgatunku zalicza się osobniki fenotypowo odpowiadające cechom żubra górskiego.
• Bison bonasus hungarorum - żył na terenie południowych Karpat i Siedmiogrodu. Wymarł około 1790 roku.
• żubr stepowy (Bison bonasus priscus) - występował licznie na terenie Europy w dwóch falach: pół miliona lat temu oraz około 150-100 tysięcy lat temu. Mógł mieć około dwóch metrów wysokości i trzech metrów długości. Miał długie rogi, niemal dwa razy dłuższe niż żubr nizinny.
• Bison bonasus schoetensacki - zbliżony wielkością do żubra nizinnego i podobnie jak on preferował środowisko leśne. Pojawił się około miliona lat temu i wyginął około 150-100 tys. lat temu.

Człowiek i medycyna

Pierwszy zapis sygnału EEG, sporządzony w 1929 roku przez Hansa Bergera

Badanie EEG

Elektroencefalografia (EEG) - nieinwazyjna metoda diagnostyczna służąca do badania bioelektrycznej czynności mózgu. Badanie polega na odpowiednim rozmieszczeniu na powierzchni skóry czaszki elektrod, które rejestrują zmiany potencjału (odprowadzenia jednobiegunowe) lub różnice w potencjale różnych części mózgu (odprowadzenie dwubiegunowe) i po odpowiednim ich wzmocnieniu tworzą z nich zapis - elektroencefalogram. Jeśli elektrody umieści się bezpośrednio na korze mózgu (np. podczas operacji) badanie nosi nazwę elektrokortykografii (ECoG).

W standardowym badaniu umieszcza się 19 z 10 - 20 zalecanych przez Międzynarodową Federację EEG:

• osiem elektrod nad każdą półkulą
• trzy elektrody w linii pośrodkowej

Są one oznaczane:

• siedem elektrod na korą płatów czołowych: F_p1, F_p2, F₃, F₄, F₇, F₈, F_z
• trzy elektrody na granicy płatów ciemieniowych i czołowych: C₃, C₄, C_z
• trzy elektrody nad płatami ciemieniowymi: P₃, P₄, P_z
• cztery elektrody nad płatami skroniowymi: T₃, T₄, T₅, T₆
• dwie elektrody nad płatami potylicznymi: O₁, O₂

Oraz dwie elektrody obojętne przymocowane do płatka ucha: A₁, A₂

Artykuły

Artykuły wybrane:

• Zalecenia dotyczące nazewnictwa biologicznego
• Kategoryzacja taksonów
• Szablony haseł biologicznych

anatomia - antropologia fizyczna - hydrobiologia - biochemia - biofizyka - bioinformatyka - biomatematyka - biotechnologia - botanika - cytologia - ekologia - etologia - ewolucja - fitopatologia - fizjologia - genetyka - mikrobiologia

inne...

Kategorie artykułów

Kategoria:Biologia

• Zwierzęta: Gąbki, Mięczaki, Nicienie, Płazińce, Stawonogi, Strunowce,
• Rośliny: Okrytonasienne, Nagonasienne, Paprotniki, Skrzypy, Widłaki, Mchy, Wątrobowce, Glewiki, Zielenice, Krasnorosty
• Protisty: Brunatnice,
• Grzyby: Porosty, Podstawczaki, Workowce

Anatomia, Biochemia, Biolodzy, Biologia komórki, Biologia molekularna, Botanika, Ekologia, Ewolucja, Fizjologia, Genetyka, Immunologia, Kynologia, Mikrobiologia, Ochrona przyrody, Rolnictwo, Zoologia

Pomóż zidentyfikować zdjęcia

Chcesz pomóc?

Jeśli chcesz współtworzyć portal biologiczny, budując przy tym i rozszerzając zasoby polskiej Wikipedii, pomóż nam opisać lub rozwinąć poniższe terminy.

• tutaj znajdziesz propozycje tematów
• brakujące:
  • z ekologii: obszar wylesiony
  • z zoologii: smolik szyszkowiec - kaczka domowa - danio królewski - danio perłowy
  • z botaniki: botanika stosowana - historia botaniki - apokarpia - bezlisty - paprocie cienkozarodniowe
• do poszerzenia: acydotrofizm - genom człowieka - łupież - preparat - szlak metaboliczny
  • z ekologii: ochrona środowiska naturalnego
  • z genetyki: alloploidy - białka receptorowe - dobór genetyczny - dobór osobniczy
  • zwierzęta: błyszczek elegancik - drzewica białolica - gęś domowa - gidran - linzang cętkowany - mroczek późny - zając polarny
  • rośliny: czerwiec - brezylka - kawa kongijska - kosaciec żółty - lepnica Schafta - uprawa zachowawcza
• do weryfikacji: ameby - Anonconotus alpinus - Carl Woese - lupulina

Jeśli chcesz opisać takson rośliny

zrób to wg wzoru Wikipedia:Standardy artykułów/roślina.

Opisując poszczególne taksony posługuj się szablonami umieszczonymi tutaj.

Zalążki

Szablony do oznaczania krótkich, zalążkowych artykułów: {{stub}}

Strona główna

Aby edytować stronę główną wikiportalu edytuj szablony zebrane na stronie: Portal:Biologia/Szablony

WikiProjekty

WikiProjekty związane z biologią:

• Przenoszenie list do tablic
• Wikiprojekt Botanika
• Wikiprojekt Dinozaury
• Wikiprojekt Kynologia
• Wikiprojekt Medycyna
• Wikiprojekt Paleontologia
• Wikiprojekt Zoologia
• Wikiprojekt Mikrobiologia

Zadania w WikiFaktorii:

• Zadbaj o jak największą różnorodność gatunków.
• Pobaw się w obrazkizację ilustrując biologiczne artykuły.
• Dodaj nową cegiełkę w biologicznym dziale biblioteki.
• Narysuj mapę zasięgu gatunku.
• Wiele artykułów czeka na infoboksy z opisem systematyki.

Kącik botaniczny

Pokrój lipy

Lipa (Tilia) – rodzaj długowiecznych drzew należący do rodziny lipowatych. Rosną w umiarkowanej strefie półkuli północnej. Zalicza się do niego ok. 30 gatunków, z czego w Polsce występują trzy: lipa drobnolistna (Tilia cordata), lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos) i uprawiana lipa srebrzysta (Tilia tomentosa).

Lipa drobnolistna

Lipy to zwykle okazałe drzewa zrzucające liście na zimę. Stosunkowo krótki i przeważnie prosty pień posiada czasami odrosty u podstawy. U starszych okazów osiąga imponującą grubość. Kora jest ciemnoszara lub szarobrunatna, z biegnącymi wzdłuż spękaniami i sieciowato rozgałęzionymi listewkami, jednak niezbyt grubo i głęboko rzeźbiona. Pączki z dwoma lub trzema łuskami mogą być bardzo różnej wielkości, podłużnie owalne, z przodu zaokrąglone. Liście są pojedyncze, skrętoległe, sercowate, u nasady często lekko asymetryczne, o karbowano-piłkowanych brzegach.

Plaster miodu

Lipy to rośliny ozdobne, często sadzone przy kościołach lub w parkach, jako drzewa alejowe. Ich drewno jest bardzo cenne, miękkie, łatwe w obróbce, stosowane w rzeźbiarstwie, snycerstwie, do wyrobu instrumentów muzycznych. Ponadto, lipy to rośliny miododajne. Z nektaru ich kwiatów pszczoły wytwarzają tzw. miód lipowy, o żółtym lub zielonkawożółtym kolorze w stanie płynnym. Miód ten zachowuje wyraźny zapach lipy, a w smaku lekką goryczkę. Niektóre gatunki to rośliny lecznicze. Surowiec zielarski stanowi kwiatostan (lipa drobnolistna i lipa szerokolistna), chociaż dawniej do leczenia używano nie tylko kwiatów lecz również kory i liści. Kwiatostan zawiera ponad 20 flawonoidów, fitosterole, terpeny, garbniki, pektyny, olejek eteryczny, kwasy organiczne, sole mineralne, witaminę C i PP. Napar z kwiatów lipy działa napotnie i przeciwgorączkowo, moczopędnie, sokopędnie, uspokajająco oraz przeciwskurczowo. Łagodzi także kaszel.

Przeczytaj więcej o lipach...

Ciekawostki

Wilk grzywiasty w medycynie ludowej i demonologii obszarów, na których występuje, uważny jest za zwierzę "rzucające urok", być może w związku z faktem, że jego aktywność ogranicza się do ulubionej przez demony pory nocnej.